Drogi pamiętniku, część druga. Dziś ktoś zapytał mnie przez telefon: „To pani tylko przyjedzie, popatrzy i powie, co posadzić?”. Powiedziałam, że tak. I to nawet jest prawda. Przyjadę i popatrzę. Tylko że to patrzenie potrwa godzinę, będzie w nim miarka, zeszyt w kratkę, łopatka, kucanie przy każdym krzaku, wąchanie ziemi i bardzo dużo pytań. A na koniec prawdopodobnie pies gospodarzy ukradnie mi ołówek. Skoro ostatnio opisałam Ci dzień z łopatą, dziś opiszę dzień z zeszytem. Dzień konsultacji. Czyli ten, w którym ogród jeszcze nie istnieje, ale już zaczyna się rodzić.
Ten dzień wydarzył się naprawdę.
Spis treści(13)
7:30. Torba konsultacyjna, czyli mój mały arsenał
Na konsultację nie zabieram taczki. To już jest luksus. Za to pakuję torbę, która z zewnątrz wygląda niewinnie, a w środku ma wszystko, czego potrzebuje ogrodniczka-detektyw.
Pakowanie trwa krótko, bo robię to od lat. Szukanie ołówka trwa dłużej, bo ołówki w moim domu żyją własnym życiem i rozmnażają się wyłącznie w miejscach, w których ich nie szukam.
Ogrodniczka na konsultacji wygląda jak skrzyżowanie geodety, detektywa i babci, która przyszła sprawdzić, czy dobrze jesz.
- Zeszyt w kratkę. Mój najważniejszy instrument. Tablet jest piękny, ale w deszczu i z ziemią na palcach zeszyt wygrywa.
- Trzy ołówki. Jeden do pisania, drugi zapasowy, trzeci dla psa gospodarzy.
- Długa miarka. Bo „ten trawnik ma jakieś dziesięć metrów” w praktyce oznacza wszystko od sześciu do dwudziestu.
- Mała łopatka. Żeby zajrzeć pod powierzchnię. Ogród, tak jak ludzie, najwięcej mówi o sobie tam, gdzie nikt nie patrzy.
- Telefon z kompasem i aparatem. Do sprawdzenia, gdzie jest północ, i do zdjęć, które potem oglądam wieczorem.
- Kalosze. Zawsze. Nawet jeśli od tygodnia nie padało. Zwłaszcza wtedy.
8:30. Telefon przed wizytą
Zanim przyjadę, zwykle dzwonię albo piszę. Pytam o kilka rzeczy, które oszczędzą nam obojgu czasu. Czy ogród jest nowy, czy już coś w nim rośnie? Czy jest plan działki albo mapka? Co przeszkadza najbardziej, a co jest marzeniem? I czy mogę dostać kilka zdjęć.
Zdjęcia dostaję różne. Czasem piękne, z każdej strony. Czasem jedno, zrobione z okna, w listopadzie, o zmroku. Na takim zdjęciu widać głównie odbicie lampy z salonu i coś, co może być krzakiem, a może być sąsiadem w kurtce. Też się przydaje. Każda informacja przed wizytą to więcej czasu na to, co najważniejsze, czyli na rozmowę w ogrodzie.
9:00. Brama, dzwonek i komitet powitalny
Dzwonię do furtki. Najpierw słychać szczekanie. Potem kroki. Potem jeszcze więcej szczekania. Gospodarze przepraszają, że pies „jest trochę towarzyski”. To piękne określenie na zwierzę, które w ciągu trzech sekund obwąchało mi kalosze, torbę i kieszeń, w której kiedyś trzymałam kanapkę.
Psy na konsultacjach to osobny rozdział mojego zawodowego życia. Są takie, które idą za mną krok w krok, jakby sprawdzały, czy dobrze mierzę. Są takie, które kładą się dokładnie w miejscu, gdzie chcę zajrzeć łopatką. I są takie, które uznają końcówkę miarki za najlepszą zabawkę świata.
I wiesz co? Pies to bardzo cenny informator. Jego wydeptana ścieżka wzdłuż płotu pokazuje, gdzie nie ma sensu sadzić delikatnej rabaty. Jego ulubiona dziura pod tują mówi mi, gdzie ziemia jest najchłodniejsza. Projektuję ogród dla całej rodziny, a pies też jest jej członkiem. Często bardzo zdecydowanym.
Miarka wróciła do mnie po kwadransie. Lekko pogryziona i z pełnym przekonaniem, że ogród ma czterdzieści metrów długości i kończy się pod krzakiem porzeczki.

9:10. „A co tu wsadzimy?”
To pytanie pada zwykle w pierwszych pięciu minutach. Klient staje na środku trawnika, rozkłada ręce i patrzy na mnie z nadzieją, jakbym miała w torbie gotową rabatę do rozłożenia jak koc piknikowy.
A ja odpowiadam pytaniem. Jak prawdziwa ogrodniczka. „A kto będzie tu siedział? Ile czasu w tygodniu chcecie poświęcać ogrodowi? Gdzie pije się poranną kawę? Gdzie bawią się dzieci?”
To nie jest unikanie odpowiedzi. To jest jej początek. Bo zanim wybiorę jakąkolwiek roślinę, muszę wiedzieć, dla kogo ma rosnąć. Ten sam kawałek ziemi może być miejscem na warzywnik, kącikiem do czytania albo boiskiem. Każda z tych wersji wymaga zupełnie innego ogrodu.
Najlepsze rośliny świata posadzone w ogrodzie, w którym nikt nie chce przebywać, są tylko bardzo drogą dekoracją.
9:30. Obchód, czyli ogród mówi, a ja notuję
Teraz zaczyna się część, którą lubię najbardziej. Chodzę. Powoli. Z zeszytem w ręce. Z boku wygląda to jak spacer, ale w środku głowy pracuje cały zespół: geodeta, gleboznawca, meteorolog i projektantka.
Rysuję obrys działki, dom, ogrodzenie, wjazd, istniejące drzewa. Zaznaczam strzałką północ, bo od tego zależy prawie wszystko. Patrzę, gdzie dom rzuca cień, gdzie słońce świeci od rana, a gdzie dopiero po południu. Sprawdzam, skąd wieje i gdzie po deszczu stoi woda (kalosze, pamiętasz?).
A potem kucam i biorę garść ziemi. Ugniatam ją w dłoni. Jeśli rozsypuje się jak cukier, gleba jest piaszczysta i szybko przesycha. Jeśli tworzy gładki, plastyczny wałek, jest gliniasta i może zatrzymywać wodę. Jeśli lekko się zlepia, ale łatwo kruszy, jest najbliżej ideału. To nie zastąpi badania w laboratorium, ale na początek mówi mi bardzo dużo. Klienci patrzą na to z lekkim niepokojem. Rozumiem. Obca kobieta w kaloszach właśnie wącha garść ich ogrodu.
- Słońce i cień: ile godzin słońca dostaje każde miejsce i o jakiej porze dnia.
- Woda: gdzie stoją kałuże, skąd spływa deszczówka z rynien, gdzie ziemia przesycha najszybciej.
- Gleba: piasek, glina czy coś pomiędzy; czy pod spodem nie kryje się gruz po budowie.
- Istniejące rośliny: co warto zostawić, co jest chore, a co zaraz przerośnie dom.
- Widoki: co chcemy zasłonić, a co pokazać, patrząc z okna kuchni i z tarasu.
- Codzienność: śmietnik, kompostownik, suszarka, rowery, kran, oświetlenie, ścieżka do furtki.
10:00. Ogród marzeń w telefonie
W pewnym momencie gospodyni albo gospodarz wyciąga telefon. „Mam tu kilka inspiracji”. Kilka oznacza zwykle czterdzieści siedem zdjęć. Jest ogród angielski z różami po pas, japoński z mostkiem, prowansalska lawenda falująca aż po horyzont i nowoczesny ogród z betonowymi donicami, wszystko w jednym folderze.
Bardzo lubię ten moment. Naprawdę. Bo zdjęcia mówią mi więcej niż słowa: jakie kolory się podobają, czy lepiej czuć się w porządku, czy w lekkim dzikim nieładzie, czy ogród ma być do patrzenia, czy do życia.
Potem delikatnie, z całą czułością, na jaką mnie stać, dochodzimy do tego, że lawenda z Prowansji ma rosnąć w cieniu świerka, na glinie, w miejscu, gdzie każdej wiosny stoi woda. Nie gaszę marzeń. Tłumaczę je na język stanowiska. Lawenda tam zmarnieje, ale ten sam fioletowy klimat da się zbudować z roślin, które w cieniu i wilgoci będą szczęśliwe.
Inspiracja to nie przepis. To raczej nastrój, który trzeba przenieść do konkretnego ogrodu, z jego słońcem, glebą i psem.
10:20. Zdania, które słyszę najczęściej
Po latach konsultacji mogłabym wydać słownik. Oto kilka haseł, które słyszę regularnie, razem z tym, co wtedy myślę, i tym, co mówię na głos.
- „Ma być bezobsługowo”. Ogród bezobsługowy istnieje. Nazywa się parking. Ale ogród łatwy w utrzymaniu jak najbardziej da się zaplanować: dobre rośliny w dobrym miejscu, ściółka, mniej trawnika do koszenia i rozsądnie zaplanowane podlewanie.
- „Tylko żadnych tui” i, tydzień później, u sąsiadów: „Same tuje, bo szybko zasłonią”. Obie wersje są w porządku. Żywopłot da się zrobić na wiele sposobów, także z roślin, które dają schronienie ptakom i zmieniają się w ciągu roku.
- „Mąż chce trawnik, a ja kwiaty”. Mój ulubiony moment. Zwykle kończy się trawnikiem z szeroką, kwitnącą rabatą wokół. Ja nazywam to dyplomacją ogrodową.
- „Ten krzak jest po babci, nie ruszamy”. Nie ruszamy. Rośliny z historią są w ogrodzie bezcenne. Czasem trzeba je tylko odmłodzić albo dać im lepsze towarzystwo.
- „Sąsiad ma takie ładne…”. Sąsiad ma też inną glebę, inne słońce i często pięć lat przewagi. Ale chętnie popatrzę przez płot.
- „To tylko kilka roślinek”. Wiesz już z poprzedniego wpisu, jak to się zwykle kończy.
10:45. Kawa. Ciepła. Naprawdę
Pamiętasz moją kawę na raty z poprzedniego wpisu? Kawa numer jeden ciepła, reszta w temperaturze otoczenia? Na konsultacjach dzieje się cud. Gospodyni stawia przede mną kubek, ja siadam na schodkach tarasu z zeszytem na kolanach i… piję. Ciepłą. Od początku do końca.
To moment, w którym zbieramy wszystko razem. Przeglądam notatki, dopytuję, rysuję strzałki. Często właśnie przy tej kawie padają najważniejsze zdania. Że tak naprawdę chodzi o to, żeby wieczorem dało się usiąść w spokoju. Że dzieci za trzy lata wyrosną z piaskownicy. Że w tym rogu zawsze było smutno i chciałoby się, żeby wreszcie coś tam kwitło.
Takich rzeczy nie widać na zdjęciach z telefonu. Dlatego tak bardzo lubię przyjechać na miejsce i po prostu posiedzieć w czyimś ogrodzie.
Jedyna ciepła kawa w moim zawodowym życiu to ta, którą podaje mi klient. Może dlatego tak lubię konsultacje.
11:00. Co zostaje po konsultacji
Konsultacja w ogrodzie to nie gotowy projekt. To rozmowa, obchód i konkretne wskazówki: co zostawić, co poprawić, co posadzić i w jakim miejscu, czego unikać i od czego zacząć. Wiele osób wychodzi z niej z jasnym planem i dalej działa samodzielnie. I to jest wspaniałe.
Czasem jednak widzimy razem, że ogród potrzebuje czegoś więcej. Wtedy zastanawiamy się, co naprawdę ma sens: dobór roślin do konkretnego miejsca, projekt jednej rabaty, projekt całego ogrodu albo plan pielęgnacji, żeby wiedzieć, co i kiedy robić przez cały sezon. Nie każdy ogród potrzebuje dużego projektu. Niektóre potrzebują jednej dobrze przemyślanej rabaty i odwagi, żeby wykopać ten smutny krzak spod okna.
Żegnam się z gospodarzami. Pies odprowadza mnie do furtki z wyraźnym żalem, bo właśnie zaczynaliśmy się rozumieć. W kieszeni mam ołówek. Jeden. Z trzech.
Popołudnie. Zeszyt pełen strzałek
Wracam do domu, wyjmuję zeszyt i przez chwilę próbuję odczytać własne notatki. Pisane na stojąco, w wietrze, czasem z psem na stopach. Jest tam „CIEŃ!!! od 14”, „glina, mokro”, „tu kawa”, „tuja chora?” i strzałka, która prowadzi donikąd. Wiem jednak, co znaczy każda z nich, bo pamiętam ten ogród.
Porządkuję zdjęcia, przepisuję wnioski, sprawdzam rośliny, które przyszły mi do głowy na miejscu. Jeśli była to konsultacja przed projektem, z tych notatek rodzi się potem plan: najpierw układ ogrodu, potem rośliny, potem to, jak całość będzie wyglądała wiosną, latem, jesienią i zimą.
A wieczorem, kiedy już dawno powinnam odpoczywać, łapię się na tym, że w myślach przesuwam ławkę w czyimś ogrodzie o dwa metry w lewo. Bo tam będzie wieczorne słońce. Klient jeszcze o tym nie wie. Ale ja już widzę, jak tam siedzi.
Na konsultacji nie sadzę ani jednej rośliny. A mimo to wracam do domu z poczuciem, że posadziłam cały ogród. Na razie w zeszycie.
A tak na poważnie: jak przygotować się do konsultacji w ogrodzie
Żeby godzina w ogrodzie dała jak najwięcej, warto przygotować kilka rzeczy wcześniej. Nie musisz mieć wszystkiego. Każdy punkt to po prostu mniej zgadywania i więcej konkretów.
- 1Zapisz, co chcesz zmienić. Trzy najważniejsze sprawy na kartce: co przeszkadza, czego brakuje, o czym marzysz.
- 2Zbierz zdjęcia i inspiracje. Własnego ogrodu z różnych stron, najlepiej też z innej pory roku, i kilka zdjęć ogrodów, które Ci się podobają.
- 3Przygotuj plan działki, jeśli go masz. Mapka, rzut domu, a nawet szkic z zaznaczonymi wymiarami bardzo pomagają.
- 4Zastanów się nad czasem i budżetem. Ile godzin w tygodniu chcesz poświęcać ogrodowi i czy prace mają być zrobione naraz, czy etapami.
- 5Pomyśl o codzienności. Dzieci, zwierzęta, miejsce na samochód, kompostownik, suszarka, grill. Ogród ma pracować dla Ciebie, a nie odwrotnie.
- 6Zapisz, co wiesz o ogrodzie. Gdzie stoi woda po deszczu, co zmarzło zimą, które rośliny chorują, co rośnie u sąsiadów.
- 7Załóż wygodne buty. Będziemy chodzić. Pies też, ale on ma lepsze przygotowanie kondycyjne.
Dlaczego tak bardzo lubię dni konsultacji
Dzień z łopatą kończy się zmęczeniem w nogach i widokiem gotowej rabaty. Dzień konsultacji kończy się czymś innym. Głową pełną pomysłów i poczuciem, że ktoś wpuścił mnie do swojego najbardziej prywatnego miejsca i powiedział: „Pomóż mi to zrozumieć”.
Każdy ogród, nawet ten zarośnięty, zaniedbany, z gruzem pod trawnikiem i tują po babci, ma swój charakter. Moja praca polega na tym, żeby go usłyszeć, zanim ktokolwiek wbije pierwszą łopatę. I żeby ludzie, którzy w nim mieszkają, poczuli się w nim jak w domu.
Następnym razem biorę dwie miarki. Jedną dla siebie, drugą dla psa.
Najczęstsze pytania
Jak wygląda konsultacja ogrodnicza w ogrodzie?
To rozmowa i wspólny obchód ogrodu. Sprawdzam nasłonecznienie, glebę, miejsca, gdzie stoi woda, istniejące rośliny i widoki, a przede wszystkim pytam, jak chcesz z ogrodu korzystać. Na koniec dostajesz konkretne wskazówki: co zostawić, co poprawić, co i gdzie posadzić oraz od czego zacząć.
Ile trwa konsultacja w ogrodzie?
W moim cenniku są dwa warianty: do 60 minut i do 90 minut. Krótszy wystarczy przy kilku konkretnych sprawach, dłuższy przy większym ogrodzie albo gdy chcesz dokładniej omówić cały teren.
Czym konsultacja różni się od projektu ogrodu?
Konsultacja to rozmowa i praktyczne wskazówki na miejscu. Projekt całego ogrodu obejmuje między innymi konsultację i inwentaryzację terenu, rzut ogrodu, wizualizację 3D i plan nasadzeń z listą roślin. Po konsultacji wiele osób działa samodzielnie, a część decyduje się na dobór roślin, projekt rabaty, projekt całego ogrodu albo plan pielęgnacji.
Jak przygotować się do konsultacji ogrodniczej?
Zapisz trzy najważniejsze sprawy, które chcesz zmienić, zrób zdjęcia ogrodu z różnych stron, przygotuj plan działki, jeśli go masz, i zbierz kilka inspiracji. Przyda się też wiedza o tym, gdzie po deszczu stoi woda i które rośliny sprawiały kłopot.
Czy konsultację można zrobić online?
Tak. Konsultacja online sprawdza się przy jednej konkretnej sprawie albo kilku pytaniach o rośliny, rabaty czy pielęgnację. Wystarczą zdjęcia ogrodu i rozmowa. Gdy trzeba ocenić cały teren, glebę i nasłonecznienie, lepsza jest wizyta w ogrodzie.
Podoba Ci się ten artykuł?
Udostępnij go znajomym, którzy też kochają ogrody.



