Projektowanie ogrodów

Dzień z życia ogrodniczki – czyli piękny zawód, brudne paznokcie i kawa wypita na raty

Myślisz, że praca ogrodniczki to spacer z koszykiem między kwitnącymi różami? Usiądź. Najlepiej z kawą. Ja swoją i tak wypiję zimną.

Aldona Wiśniewska · 12 min czytania

Niebieska taczka i łopata z pomarańczowym uchwytem stojące w dużej kałuży błotnistej wody na zalanym placu budowy ogrodu, w deszczu, w tle zarośla i dom

Drogi pamiętniku. Dziś znowu ktoś mi powiedział: „Ale pani to ma fajnie, cały dzień wśród kwiatków”. Uśmiechnęłam się. Grzecznie. Miałam akurat ziemię we włosach, zadrapanie na przedramieniu, mokre skarpetki i trzeci kubek kawy, który wystygł, zanim zdążyłam go dotknąć. A potem pomyślałam, że to w sumie prawda. Mam fajnie. Tylko trochę inaczej, niż wszyscy myślą. Więc dziś, zamiast kolejnego poradnika, opiszę Ci zwykły dzień z życia ogrodniczki. Godzina po godzinie. Bez filtrów, bez lukru i bez rękawiczek – bo te, jak zwykle, gdzieś leżą.

Ten dzień wydarzył się naprawdę. Zalany ogród, koparka i taczka też.

Spis treści(14)

4:30. Budzik, czyli najmniej lubiany członek rodziny

Latem moja doba zaczyna się wtedy, kiedy normalni ludzie przewracają się na drugi bok. 4:30. Budzik dzwoni z entuzjazmem, którego ja o tej porze nie podzielam.

Dlaczego tak wcześnie? Bo w lipcu słońce około jedenastej zaczyna przypominać patelnię, a sadzenie roślin w pełnym upale to męczarnia i dla nich, i dla mnie. Rośliny posadzone rano, w chłodzie, przyjmują się dużo łatwiej. Ogrodniczka, która zaczyna o świcie, też.

Wstaję więc, po omacku szukam spodni roboczych (są tam, gdzie je wczoraj zostawiłam, czyli na krześle, z połową ogrodu w kieszeniach) i obiecuję sobie, że kiedyś zostanę osobą, która wstaje rano z uśmiechem. Kiedyś. Może zimą.

Ludzie pytają, czy jestem rannym ptaszkiem. Nie. Jestem ogrodniczką. To nie to samo. Ranny ptaszek śpiewa.

6:00. Kawa numer jeden i trzy prognozy pogody

Kawa numer jeden to jedyna, którą wypijam ciepłą. Piję ją, patrząc w telefon, bo właśnie trwa poranny rytuał: sprawdzam pogodę w trzech różnych prognozach. Jeśli wszystkie trzy mówią co innego, wybieram tę najbardziej optymistyczną i i tak pakuję do auta kurtkę przeciwdeszczową.

Potem plan dnia. Lista zadań wygląda zwykle niewinnie: „posadzić rabatę, przyciąć żywopłot, odebrać rośliny, zadzwonić do klienta”. Cztery punkty. Na papierze to pół dnia. W praktyce każdy z nich ma swoje podpunkty, które ujawniają się dopiero na miejscu, jak bohaterowie drugiego planu w serialu.

Pakowanie auta to osobna dyscyplina. Sekator, piła, łopaty, grabie, taczka, worki, nawóz, agrowłóknina, wąż, butelka wody, druga butelka wody, bo pierwsza zawsze gdzieś znika. I rękawiczki. Teoretycznie.

  • Plan A: wszystko idzie zgodnie z listą.
  • Plan B: pogoda zmienia zdanie, więc zamieniam kolejność prac.
  • Plan C: dostawa roślin się spóźnia, więc robię to, co da się zrobić bez nich.
  • Plan rzeczywisty: mieszanka planów A, B i C z dodatkiem improwizacji.

7:00. Zaczynamy. Z gracją. Mniej więcej

O siódmej jestem już w ogrodzie. Rośliny czekają w donicach ustawionych w cieniu, bo przed sadzeniem trzeba je dobrze namoczyć. Tak, roślina też lubi przed pracą porządnie się napić.

Ten fragment dnia najbardziej przypomina to, co ludzie widzą na filmach: kopię dołki, sadzę, przycinam, ściółkuję, podlewam. Tyle że na filmach nie widać, ile to waży. Worek ziemi ma kilkadziesiąt kilogramów, donica z kilkuletnim krzewem też potrafi ważyć jak dorosły pies, a taczka pełna kamieni ma własne zdanie na temat kierunku jazdy.

Do tego dochodzi logistyka. Gdzie stanie dostawa? Którędy przewieźć ziemię, żeby nie zniszczyć trawnika? Co posadzić najpierw, żeby potem nie deptać po świeżych roślinach? Ogrodnictwo to w połowie praca rąk, a w połowie partia szachów z taczką, wężem i czasem.

Fitness? Mam. Codziennie. Nazywa się „przenieś dwadzieścia worków kory z podjazdu na tył ogrodu”.

9:00. Pierwsze spotkanie z rzeczywistością

Dziewiąta to moment, w którym poranna świeżość oficjalnie się kończy. Jest pot, jest ziemia, są komary, które najwyraźniej mają u mnie wykupiony abonament. I jest to jedno pytanie, które zadaję sobie prawie codziennie.

Gdzie, na litość wszystkich storczyków, są moje rękawiczki?

O, i znowu miałam założyć rękawiczki. Gdzieś je rzuciłam. Oczywiście dokładnie wtedy, kiedy są najbardziej potrzebne. Teraz mam ziemię pod paznokciami, zadrapania na rękach i wielkie postanowienie, że jutro będę bardziej zorganizowana. Jutro. Na pewno.

Manicure, ubrania robocze i inne piękne teorie

Skoro już jesteśmy przy rękach. Mam w życiu kilka teorii, które pięknie wyglądają na papierze, a w praktyce sprawdzają się średnio. Oto moja prywatna kolekcja.

  • Manicure? Oczywiście! W teorii. W praktyce po dwóch godzinach wygląda, jakby przeszedł szkolenie survivalowe i to nie on wygrał.
  • Ubrania robocze mają własną osobowość. Nigdy nie są naprawdę czyste. Po praniu są po prostu „czyste inaczej”. Mają plamy z ziemi, żywicy i czegoś, czego pochodzenia wolę nie dochodzić.
  • Kieszenie ogrodniczki to osobny ekosystem. Znajdziesz w nich etykiety roślin, sznurek, dwa nasiona nie wiadomo czego, paragon z hurtowni i kamyk, który był „ładny”.
  • „To tylko kilka roślinek”. Kiedy klient tak mówi, ogrodniczka wie, że właśnie zaczyna się nowa przygoda. Kilka roślinek zwykle okazuje się rabatą na dwadzieścia metrów, z korzeniami starego żywopłotu w gratisie.
  • Fryzura. Rano była. Potem był wiatr, gałąź tui i czapka. Teraz jest „styl naturalny”.
  • Opalenizna. Ogrodniczka ma piękną opaleniznę. Do łokci. I do połowy szyi. Na plaży wyglądam jak źle pokolorowana kolorowanka.

11:00. Pogoda nie pyta, czy mamy ochotę

Około jedenastej pogoda zwykle postanawia sprawdzić, jak bardzo mi zależy. Czasem jest upał, przy którym ziemia twardnieje jak beton, a ja piję wodę litrami. Czasem jest wiatr, który porywa agrowłókninę i zmusza mnie do sprintu przez pół ogrodu. A czasem jest deszcz. Taki porządny, letni, z rozmachem.

Na tych zdjęciach widzisz jeden z takich dni z mojej pracy. Plac pod przyszły ogród w kilkadziesiąt minut zamienił się w jezioro. Taczka stała po osie w wodzie, łopata dzielnie trzymała pion, a koparka zamiast kopać, zaczęła raczej mieszać zupę. I co wtedy robi ogrodniczka? Nie płacze. To znaczy płacze, ale tylko w środku. Na zewnątrz ocenia, którędy odprowadzić wodę, co da się uratować i jak przestawić plan na kolejne dni.

Takie sytuacje uczą więcej niż niejeden podręcznik. Pokazują, jak teren zachowuje się po ulewie, gdzie woda spływa, a gdzie stoi. To bezcenna wiedza przy projektowaniu ogrodów, bo rabata posadzona w miejscu, gdzie co roku stoi woda, ma przed sobą krótkie i smutne życie.

W ogrodzie nie ma złej pogody. Są tylko różne stopnie mokrości i różne ilości błota.

Żółta koparka z łyżką zanurzoną w mętnej, błotnistej wodzie zalewającej teren budowy ogrodu, grudy ziemi przy brzegu, w tle zielone zarośla
Koparka w roli mieszadła do błotnej zupy. Ulewa w środku prac. Fot. Aldona Wiśniewska, lipiec 2018.

13:00. Obiad w pięć minut, czyli kuchnia na kole taczki

Przerwa obiadowa w zawodzie ogrodnika to pojęcie elastyczne. Idealny posiłek ogrodniczki musi spełniać trzy warunki: da się go zjeść w pięć minut, jedną ręką i bez myjni w pobliżu.

Kanapka zjedzona na stopniu tarasu, jabłko wyciągnięte z kieszeni kurtki, kawa numer trzy, która stoi na murku od dziesiątej i ma temperaturę otoczenia. Kawę piję na raty: łyk, sadzenie, łyk, telefon od dostawcy, łyk, przypominam sobie, że miałam ją wypić.

I tak, wiem, że powinnam usiąść, odpocząć i zjeść porządnie. Mówię to klientom, mówię to sobie. Klienci słuchają częściej.

Moja kawa ma trzy stany skupienia: gorąca, której nie zdążyłam wypić, letnia, o której zapomniałam, i zimna, którą wypijam z godnością.

15:00. Jeszcze tylko jedna rabata

Miałam skończyć o piętnastej. Naprawdę. Było to nawet zapisane w planie dnia. Ale potem zostały trzy rośliny w donicach. I kawałek obrzeża do wyrównania. I widzę, że ta jedna bylina wygląda trochę samotnie, więc warto ją przesunąć bliżej tamtej trawy. I skoro już mam łopatę w ręce…

To klasyczne oszukiwanie samej siebie, w którym ogrodniczki są mistrzyniami świata. „Jeszcze tylko jedna rabata” to zdanie, które w moim zawodzie ma moc zaklęcia przesuwającego czas o dwie godziny.

Ale jest w tym też coś pięknego. Pod koniec dnia, kiedy światło robi się ciepłe i miękkie, nagle widać cały efekt. Rabata, która rano była kupką ziemi i stertą donic, zaczyna wyglądać jak obraz. I wtedy naprawdę trudno odłożyć łopatę.

Miałam pracować do 15:00. Ale roślina, rabata i pomysł na kolejną zmianę miały zupełnie inne plany.

17:00. Koniec pracy? Zaczyna się druga zmiana

Wracam do domu. Zdejmuję buty, z których wysypuje się pół ogrodu. Biorę prysznic, po którym brodzik wygląda jak po wizycie dzika. I siadam. Na chwilę. Bo teraz zaczyna się ta część pracy ogrodniczki, której nikt nie widzi.

Telefony, wiadomości, wyceny, zamówienia roślin, planowanie kolejnych dni, projekty. Klient pyta, czy hortensja przeżyje u niego w pełnym słońcu. Dostawca pyta, czy może przywieźć rośliny jutro o szóstej. Inny klient przysyła zdjęcie i pyta, „co to za żółte plamki na liściach”. Na zdjęciu jest głównie jego pies.

A potem siadam do projektowania ogrodów. Rysuję plan, dobieram rośliny do gleby, światła i stylu domu, liczę, ile czego potrzeba, i myślę, jak ten ogród będzie wyglądał wiosną, latem, jesienią i zimą. To praca umysłowa, która wymaga skupienia, wiedzy i spokoju. Najlepiej idzie mi wieczorem, kiedy telefon wreszcie milknie.

  • Rano: łopata, taczka, sekator.
  • Po południu: telefon, kalkulator, katalog roślin.
  • Wieczorem: projekt, plan nasadzeń i lista zakupów na jutro.
  • W nocy: sen o tym, że zapomniałam zamówić ściółkę.

Wieczór. Nogi z ołowiu, głowa w nowym ogrodzie

Wieczorem moje nogi mają swoje zdanie i jest ono jednoznaczne. Plecy dołączają się do protestu. Na kanapie leżą brudne ubrania, które „jutro wypiorę”, a obok nich telefon z czterdziestoma zdjęciami dzisiejszej rabaty, bo przecież trzeba udokumentować postęp.

I wtedy, kiedy ciało już dawno odpoczywa, głowa zaczyna swoją wieczorną zmianę. Planuje kolejny ogród. Zastanawia się, czy przy tamtym tarasie nie lepiej sprawdziłaby się trawa zamiast krzewu. Przypomina sobie, że w czwartek przymrozek. Wymyśla, jak połączyć róże z szałwią w ogrodzie, który zobaczę dopiero w przyszłym tygodniu.

Zasypiam z myślą, że jutro będzie spokojniej. Że wszystko pójdzie według planu. I że na pewno założę rękawiczki.

Obalamy mit: to nie jest spacer z sekatorem

A teraz na chwilę poważniej, bo ten fragment jest dla mnie ważny.

Wiele osób ogląda w internecie piękne filmy o ogrodach. Kwitnące rabaty w zwolnionym tempie, efektowne realizacje, „przed i po” w trzydzieści sekund, muzyka w tle. Widzą piękny zawód, estetykę i przyjemność przebywania wśród roślin. I to wszystko jest prawdą. Ale nie widzą całej pracy, która za tym stoi.

Zawód ogrodnika to nie tylko spacerowanie z sekatorem i podziwianie kwiatów. Za każdym pięknym ogrodem stoi człowiek, który musi wiedzieć, co robi. I to naprawdę dużo rzeczy.

  • Znajomość roślin: ich wymagań, wielkości po latach, tempa wzrostu, mrozoodporności i tego, z kim dobrze rosną, a z kim się kłócą.
  • Znajomość gleby: jej struktury, odczynu, przepuszczalności i tego, jak ją poprawić, zanim cokolwiek się posadzi.
  • Choroby i szkodniki: rozpoznanie problemu, zanim zniszczy całą rabatę, i dobranie rozsądnego sposobu działania.
  • Nawożenie i nawadnianie: kiedy, czym i ile, żeby pomóc, a nie zaszkodzić. Za dużo wody i nawozu potrafi zabić roślinę równie skutecznie jak za mało.
  • Cięcie i pielęgnacja: każdy krzew i każde drzewo ma swój termin i swoją technikę. Złe cięcie potrafi odebrać kwitnienie na cały sezon.
  • Projektowanie ogrodów: kompozycja, proporcje, kolory, sezonowość i to, jak ogród będzie wyglądał nie tylko dziś, ale za pięć i za dziesięć lat.
  • Organizacja pracy: zamówienia, dostawy, ludzie, sprzęt, pogoda, harmonogram i odpowiedzialność za to, że wszystko się uda.

Chcesz zarabiać na ogrodach? Najpierw zdobądź solidne podstawy

Często słyszę: „Też bym tak chciała, lubię kwiatki”. I bardzo dobrze! Miłość do roślin to najlepszy początek. Ale żeby zarabiać na ogrodnictwie, sama miłość nie wystarczy.

Jeśli ktoś myśli o pracy ogrodniczki na poważnie, warto ukończyć szkołę ogrodniczą albo inną naukę w tym kierunku, a potem systematycznie poszerzać wiedzę: czytać, jeździć na szkolenia, odwiedzać szkółki, uczyć się od doświadczonych ludzi i przede wszystkim dużo praktykować. Wiedza z książek i praktyka w terenie muszą iść w parze.

Ogrodnictwo to piękny zawód, ale nie jest łatwym sposobem na szybkie pieniądze. Klient powierza nam swój ogród, swoje pieniądze i często swoje marzenia. Źle dobrana roślina, źle wykonany system nawadniania albo pomylony termin cięcia to nie drobiazg, tylko realna strata. Dlatego ten zawód wymaga odpowiedzialności, pokory i ciągłej nauki. Ja po latach pracy dalej uczę się czegoś nowego niemal w każdym sezonie.

Czy zamieniłabym tę pracę na biurko?

Na koniec pytanie, które sama sobie czasem zadaję. Zwykle o 4:30 rano, w deszczu, z mokrymi skarpetkami.

Czy zamieniłabym tę pracę na siedzenie za biurkiem? Czasami, szczególnie kiedy próbuję wyjąć ziemię spod paznokci po raz trzeci. Ale potem patrzę na ogród, który jeszcze niedawno był pustym kawałkiem ziemi, a dziś żyje, kwitnie i zmienia się z każdym sezonem. Patrzę na klienta, który pierwszy raz siada na tarasie i mówi: „Nie wiedziałem, że tu może być tak pięknie”. I wiem, że właśnie za to kocham tę pracę.

Jestem dumna z mojego zawodu. Z brudnych paznokci, zmęczonych nóg, zimnej kawy i z każdego ogrodu, który powstał dzięki wiedzy, pracy i sercu.

Chociaż jutro naprawdę założę te rękawiczki.

Najczęstsze pytania

Jak wygląda dzień z życia ogrodniczki?

Latem zaczyna się bardzo wcześnie, często przed piątą, żeby najcięższe prace zrobić przed upałem. Rano jest sadzenie, przycinanie, noszenie i podlewanie, a po powrocie z ogrodu druga zmiana: telefony, wyceny, zamówienia roślin i projektowanie ogrodów.

Czy praca ogrodniczki jest ciężka?

Tak, fizycznie potrafi być bardzo wymagająca: noszenie worków ziemi, donic i kamieni, praca w upale, deszczu i wietrze. Do tego dochodzi praca umysłowa: planowanie, projekty, kontakt z klientami i odpowiedzialność za efekt.

Czy żeby pracować w zawodzie ogrodnika, trzeba skończyć szkołę?

Żeby zajmować się ogrodami zawodowo, warto zdobyć solidne podstawy, najlepiej w szkole ogrodniczej lub na kierunkowej nauce, a potem uzupełniać wiedzę szkoleniami i praktyką. Znajomość roślin, gleby, chorób, nawożenia i nawadniania jest niezbędna, żeby nie narażać klienta na straty.

Czym projektowanie ogrodów różni się od pielęgnacji ogrodów?

Projektowanie ogrodów to zaplanowanie całości: układu, ścieżek, roślin, kolorów i tego, jak ogród zmienia się w ciągu roku i przez lata. Pielęgnacja to regularna opieka nad tym, co już rośnie: cięcie, nawożenie, podlewanie i ochrona roślin. Dobra ogrodniczka musi rozumieć jedno i drugie.

Podoba Ci się ten artykuł?

Udostępnij go znajomym, którzy też kochają ogrody.