Drogi pamiętniku, część czwarta. Kawy: 3, w tym ciepłe: 0. Wiadra gruzu wyniesione z jednego dołka: 6. Razy usłyszane „niech się pani nie interesuje”: 7. Razy, kiedy się jednak zainteresowałam: 7. Bardzo dobrze. Dziś klient powiedział mi rano bardzo wyraźnie: „Pani sadzi i się nie interesuje. Ziemia jest, dziury pani wykopie, rośliny przywieźliśmy”. Uśmiechnęłam się. Grzecznie. Pomyślałam o tym, że jeśli za trzy miesiące te rośliny uschną, telefon nie zadzwoni u ziemi, u dziury ani u hurtowni. Zadzwoni u mnie. Bo gwarancję, drogi pamiętniku, mam ja.
Ten dzień wydarzył się naprawdę. Gruz, glina i gwarancja również.
Spis treści(13)
7:40. Telefon, który wszystko wyjaśnia
Dzwoni pan domu. Głos człowieka, który właśnie skończył budowę, ma dość ekip, terminów i pytań. Ostatnie, czego mu trzeba, to ogrodniczka z kolejnymi pytaniami. Rozumiem go. Naprawdę.
„Pani Aldono, sprawa jest prosta. Krzewy kupione, stoją w doniczkach przy płocie. Ziemia jest, mamy całą górę. Pani tylko posadzi. I proszę się nie interesować, bo my już wszystko przemyśleliśmy”.
Zapisuję w zeszycie: „ziemia jest, cała góra”. I stawiam obok trzy wykrzykniki. Bo z doświadczenia wiem, że „cała góra ziemi” przy nowym domu to zdanie, które ma drugie dno. Czasem dosłownie.
„Proszę się nie interesować” to w moim zawodzie najkrótsza droga do tego, żeby zainteresować się bardzo dokładnie.
9:00. Plac budowy z widokiem na przyszły ogród
Przyjeżdżam. Jest pięknie. Stary ceglany mur, krzew obsypany białymi kwiatami, słupki pod nowe ogrodzenie, nowe krawężniki, przedłużacz, który wije się przez cały teren jak pomarańczowy wąż. I jest góra ziemi. Rzeczywiście cała góra.
Pytam, skąd ta ziemia. „Z wykopu pod dom”. No właśnie. Ziemia z wykopu pod fundamenty to najczęściej podglebie, czyli warstwa spod ziemi urodzajnej. Jest jasna, zbita, często gliniasta, ma mało próchnicy i mało życia. Na budowę idealna. Na rabatę zdecydowanie mniej.
Pan domu patrzy na mnie tak, jakbym właśnie powiedziała mu, że jego nowy samochód jest z kartonu. Mówię, że nic się nie stało. Ziemię da się poprawić. Najpierw jednak muszę zobaczyć, co jest pod nami. „Ale przecież pani się miała nie interesować”. Zapisuję w zeszycie: raz.

9:20. Pierwsza łopata i pierwsza niespodzianka
Wbijam szpadel przy krawężniku, tam, gdzie mają rosnąć pierwsze krzewy. Pierwsze pięć centymetrów idzie gładko. Ciemna ziemia, ładna, ktoś ją tu nawet rozgrabił. Potem szpadel mówi „klik”. Potem „zgrzyt”. Potem coś, czego nie da się zapisać literami.
Pod cienką warstwą ziemi jest pomarańczowa, lepka glina. W glinie siedzą kamienie, kawałki cegły i betonu. A przy samym krawężniku leży szara, twarda skorupa resztek zaprawy, która kiedyś chlapnęła z betoniarki i została tu na zawsze. Albo przynajmniej do dziś.
Klient przychodzi zobaczyć, czemu tak długo kopię jeden dołek. Patrzy. Milczy. Potem mówi: „No dobrze, ale przecież roślina tam wejdzie”. Wejdzie. Pytanie, czy wyjdzie.
Każdy nowy ogród ma swoją warstwę archeologiczną. Ten miał epokę betoniarki, epokę cegły i epokę „jakoś to będzie”.


9:45. Rozmowa o gwarancji, czyli dlaczego jednak się interesuję
Odkładam szpadel. Siadamy na krawężniku. I mówię to, co mówię w takich sytuacjach zawsze, spokojnie i bez straszenia.
„Panie gospodarzu, ja mogę posadzić tu wszystko w godzinę. Tylko że to ja odpowiadam za to, czy te rośliny się przyjmą. Jeśli posadzę je w glinie z gruzem, a one za trzy miesiące uschną, to pan zadzwoni do mnie, a nie do betoniarki. I będzie pan miał rację, że do mnie”.
Dlatego się interesuję. Nie z ciekawości, tylko z odpowiedzialności. Bo przyjęcie się rośliny nie zależy od tego, jak ładnie wyglądała w doniczce w szkółce. Zależy od tego, do czego trafi jej korzeń, ile dostanie wody i powietrza i czy ktoś o nią zadba w pierwszym sezonie.
Gwarancja na rośliny to nie jest magiczna formułka. To umowa między mną, gospodarzem i ziemią. A ziemia, jak widać, nie zawsze przychodzi na spotkanie przygotowana.
- Ziemia, w którą sadzę. Żadna roślina nie zrobi cudu w gruzie i ubitej glinie.
- Woda, która musi mieć dokąd odpłynąć. Korzeń w wodzie stojącej jak w wannie po prostu się dusi.
- Dobór rośliny do stanowiska. Krzew, który lubi kwaśną i wilgotną ziemię, nie będzie szczęśliwy przy alkalicznych resztkach zaprawy.
- Podlewanie po posadzeniu. Pierwsze tygodnie i pierwszy sezon decydują o wszystkim.
- Uczciwa umowa. Ja odpowiadam za dobre przygotowanie i posadzenie, a gospodarze za podlewanie i opiekę po moim wyjeździe.
10:15. Test wiadra
Pan domu nie jest przekonany. Ma do tego prawo. Proponuję więc coś, co przekonuje lepiej niż moje słowa. Test wiadra. Wykopuję jeden dołek na głębokość szpadla, wlewam do niego pełne wiadro wody i mówię: „Wrócimy tu po kawie”.
Wracamy po kawie. Woda stoi. Wracamy po drugiej kawie. Woda nadal stoi i odbija w sobie biały kwitnący krzew, jak małe, smutne jeziorko. Klient patrzy w ten dołek bardzo długo. Potem mówi cicho: „Czyli korzenie by w tym stały?”. Tak. Właśnie tak.
Zapisuję w zeszycie: razy, kiedy klient sam się zainteresował: jeden. Najpiękniejsza kreska dnia.
11:00. Negocjacje przy taczce
„A nie można po prostu wykopać głębiej i nasypać dobrej ziemi?” – pyta klient. To pytanie zadaje prawie każdy. I to jest bardzo dobre pytanie, na które odpowiedź brzmi: można, ale w glinie to pułapka.
Jeśli w nieprzepuszczalnej glinie wykopiesz głęboki, wąski dołek i wsypiesz do niego pulchną ziemię, zrobisz studnię. Woda z całego otoczenia spłynie do tego jednego miejsca i nie będzie miała dokąd odpłynąć. Roślina będzie stała w wannie. Ogrodnicy nazywają to efektem doniczki albo wanny. Ja nazywam to „ładnie posadzone utonięcie”.
Więc ustalamy plan. Wybieramy gruz i resztki zaprawy z całego pasa przy krawężniku, a nie tylko z dołków. Spulchniamy glinę szeroko, a nie tylko głęboko. Mieszamy ją z kompostem i ziemią urodzajną. W najgorszym, najmokrzejszym miejscu podnosimy rabatę kilkanaście centymetrów wyżej. A krzew, który kocha kwaśną ziemię, przenosimy w inne miejsce, z dala od krawężnika z zaprawą.
Nie da się posadzić ogrodu na budowie. Najpierw trzeba budowę z ogrodu wynieść. Wiadro po wiadrze.
Co najczęściej czai się pod ziemią w nowym ogrodzie
- Gruz, kawałki cegieł, betonu i płytek przysypane cienką warstwą ziemi.
- Resztki cementu i zaprawy przy krawężnikach, ścianach i opaskach domu, które podnoszą odczyn gleby.
- Podglebie z wykopu zamiast urodzajnej ziemi: jasne, zbite, ubogie w próchnicę.
- Ziemia ubita przez koparki i samochody, w której korzenie i woda nie mogą się przebić.
- Zakopane folie, worki, styropian i resztki materiałów budowlanych.
12:30. Kawa numer trzy i pytanie, na które czekałam
Wynosimy szóste wiadro gruzu. Tak, wynosimy, bo pan domu w pewnym momencie bez słowa wziął drugie wiadro i zaczął wybierać kamienie razem ze mną. Wiesz, jak to jest. Najpierw „pani się nie interesuje”, potem wspólne wiadro.
Gospodyni przynosi kawę. Trzecią. Zimną, zanim zdążę po nią sięgnąć, bo właśnie wyciągam z ziemi kawałek kafelka w kwiatki. Ktoś kiedyś miał tu ładną łazienkę.
I wtedy pada pytanie: „A te krzewy, co kupiliśmy, to one w ogóle tu pasują?”. Siadam na odwróconym wiadrze i myślę, że to jest najlepszy moment całego dnia. Bo od tego pytania zaczyna się prawdziwy ogród. Nie ten z doniczek pod płotem, tylko ten, który będzie tu rósł przez lata.
Zaczęło się od „niech się pani nie interesuje”. Skończyło na „a co pani by tu posadziła?”. Kocham ten zawód.
14:00. Sadzenie: dołek szeroki, a nie studnia
Po południu wreszcie sadzę. W ziemi, która wygląda już jak ziemia, a nie jak plac budowy. Robię dołki szerokie, mniej więcej dwa razy szersze niż bryła korzeniowa, i nie głębsze, niż trzeba. Ścianki gliny nakłuwam widłami, żeby korzenie nie odbijały się od nich jak od ściany.
Każdą roślinę przed posadzeniem moczę w wiadrze z wodą, aż przestaną lecieć bąbelki powietrza. Sadzę na tej samej głębokości, na jakiej rosła w doniczce. Zasypuję, delikatnie ugniatam, robię wokół mały wał z ziemi, żeby woda nie uciekała na boki. Potem podlewam porządnie. Nie kropelką, tylko tak, żeby woda wsiąknęła głęboko.
Na koniec ściółka. Kora albo kompost, kilka centymetrów, z dala od samej szyjki korzeniowej. I zdjęcia. Bardzo dużo zdjęć.
Wieczór. Dlaczego fotografuję każdą dziurę
Wieczorem przeglądam zdjęcia z dnia. Dołek z gliną. Dołek z kamieniami. Wiadro z gruzem. Woda stojąca po teście. Rabata po wymianie ziemi. Posadzone krzewy ze ściółką. Dla kogoś z zewnątrz to galeria brzydkich dziur. Dla mnie to dokumentacja.
Fotografuję, bo odpowiadam za to, co posadziłam. Jeśli za rok ktoś zapyta, czemu krzew słabo rośnie, mogę wrócić do tych zdjęć i sprawdzić, co było pod spodem, co poprawiliśmy i czego nie dało się poprawić. To uczciwe wobec klienta i wobec mnie. Te zdjęcia z dołkami, które widzisz w tym wpisie, są właśnie z takiego dnia.
Podsumowanie dnia w zeszycie: kawy: 3, w tym ciepłe: 0. Wiadra gruzu: 6 z jednego dołka, razem z całej rabaty lepiej nie liczyć. Kafelki w kwiatki: 1. Razy usłyszane „niech się pani nie interesuje”: 7. Razy, kiedy klient zapytał mnie o zdanie: 4. Krzewy posadzone w prawdziwej ziemi: wszystkie.
Ja się po prostu interesuję. Za to mi płacą. I za to biorę odpowiedzialność.
A tak na poważnie: jak sprawdzić ziemię przed sadzeniem w nowym ogrodzie
Jeśli właśnie skończyła się budowa domu, zanim posadzisz pierwszy krzew, poświęć godzinę na sprawdzenie ziemi. To najtańsza godzina w całym zakładaniu ogrodu.
- 1Wykop kilka próbnych dołków w różnych miejscach. Na głębokość szpadla, zwłaszcza przy domu, krawężnikach i tam, gdzie jeździł sprzęt.
- 2Obejrzyj, co wyjmujesz. Ciemna, pulchna ziemia z dżdżownicami to dobry znak. Jasna, zbita glina, kamienie, gruz i szare resztki zaprawy oznaczają, że trzeba działać.
- 3Zrób test wiadra. Jeśli woda stoi w dołku kilka godzin, odpływ jest słaby.
- 4Zrób prosty test w dłoni. Ziemia, która daje się zwinąć w gładki, plastyczny wałek, jest gliniasta. Taka, która się rozsypuje, jest piaszczysta.
- 5Wybierz gruz i śmieci budowlane. Z całego pasa rabaty, a nie tylko z dołków pod rośliny.
- 6Spulchnij szeroko i dodaj materię organiczną. Kompost i ziemia urodzajna poprawiają strukturę gliny, ale trzeba je wymieszać na większej powierzchni, a nie wsypać do jednej dziury.
- 7W bardzo mokrych miejscach podnieś rabatę albo dobierz rośliny lubiące wilgoć. Czasem prościej zmienić roślinę niż walczyć z wodą.
- 8Przy domu i krawężnikach pamiętaj o odczynie. Resztki zaprawy podnoszą pH, więc rośliny lubiące kwaśną ziemię sadź z dala od nich.
Po posadzeniu: co jest moje, a co Twoje
Na koniec każdego dnia sadzenia mówię gospodarzom, jak dalej dbać o rośliny. Bo nawet najlepiej posadzony krzew nie przeżyje lata bez wody. Dzielimy się więc pracą uczciwie.
Ja sadzę i się interesuję. Ty podlewasz i się interesujesz. Wtedy ogród naprawdę rośnie.
- Moje: sprawdzenie ziemi, przygotowanie miejsca, dobór rośliny do stanowiska, prawidłowe posadzenie, pierwsze podlanie, ściółka i jasna instrukcja dalszej opieki.
- Twoje: regularne podlewanie przez pierwsze tygodnie i cały pierwszy sezon, zwłaszcza w upały i przy wietrze.
- Twoje: pilnowanie, żeby nikt nie zasypał roślin ziemią, nie przejechał po nich taczką i nie wylał przy nich resztek z budowy.
- Nasze wspólne: szybki telefon, gdy coś zaczyna wyglądać źle. Im wcześniej zauważymy problem, tym łatwiej go naprawić.
Pierwszy rok po posadzeniu – kalendarz opieki
- Dzień sadzenia
- Moczenie bryły korzeniowej, sadzenie na tej samej głębokości co w doniczce, obfite podlanie, wał z ziemi wokół rośliny, ściółka.
- Pierwsze 2–3 tygodnie
- Podlewanie regularne i obfite, tak by woda wsiąkała głęboko; przed podlaniem sprawdzanie palcem, czy ziemia na kilka centymetrów w głąb jest wilgotna.
- Pierwszy sezon
- Podlewanie rzadziej, ale obficie, zawsze w czasie suszy, upałów i silnego wiatru; uzupełnianie ściółki; obserwacja liści i pędów.
- Jesień
- Porządne podlanie przed zimą, szczególnie roślin zimozielonych; bez nawożenia azotem, żeby pędy zdążyły zdrewnieć.
- Pierwsza wiosna
- Sprawdzenie, czy rośliny ruszyły; usunięcie przemarzniętych końcówek pędów; uzupełnienie ściółki i kompostu.
Najczęstsze pytania
Czy można sadzić rośliny w ziemi z wykopu pod dom?
Ziemia z wykopu pod fundamenty to najczęściej podglebie: zbite, ubogie w próchnicę i często gliniaste. Rośliny mogą w niej słabo rosnąć. Przed sadzeniem warto wybrać gruz, spulchnić ziemię na większej powierzchni i wymieszać ją z kompostem lub ziemią urodzajną.
Jak sprawdzić, czy ziemia w ogrodzie przepuszcza wodę?
Najprościej zrobić test wiadra: wykopać dołek o głębokości około 30 cm, zalać go wodą, poczekać, aż wsiąknie, i zalać ponownie. Jeśli woda znika w ciągu godziny lub dwóch, odpływ jest dobry. Jeśli stoi kilka godzin albo do następnego dnia, ziemia jest zbita lub gliniasta i trzeba ją poprawić.
Dlaczego nie warto robić głębokiego dołka z dobrą ziemią w glinie?
W nieprzepuszczalnej glinie głęboki, wąski dołek wypełniony pulchną ziemią działa jak studnia. Zbiera się w nim woda z otoczenia i nie ma dokąd odpłynąć, a korzenie zaczynają się dusić. Lepiej spulchnić ziemię szeroko, wymieszać ją z kompostem, a w bardzo mokrych miejscach podnieść rabatę.
Od czego zależy, czy posadzona roślina się przyjmie?
Od ziemi, w którą trafia, odpływu wody, dobrania rośliny do stanowiska, prawidłowego posadzenia i opieki w pierwszym sezonie. Najczęstszą przyczyną zamierania świeżo posadzonych roślin jest zbyt rzadkie albo zbyt płytkie podlewanie oraz ciężka, zbita ziemia z resztkami budowy.
Jak podlewać krzewy po posadzeniu?
Przez pierwsze tygodnie regularnie i obficie, tak żeby woda wsiąkała głęboko do korzeni, a nie tylko zwilżała powierzchnię. Przed podlaniem warto sprawdzić palcem wilgotność ziemi kilka centymetrów pod powierzchnią. Przez cały pierwszy sezon rośliny trzeba podlewać w czasie suszy, upałów i silnego wiatru.
Podoba Ci się ten artykuł?
Udostępnij go znajomym, którzy też kochają ogrody.



